Բուսաբուծություն

busabucutyun2016 թվականին գյուղատնտեսական մշակաբույսերի ցանքատարածությունները կազմել են 353457 հեկտար` նախորդ տարվա 351 833 հեկտարի դիմաց: Նախադրյալներ են ստեղծվել առաջիկա տարիներին նշված միտումը շարունակելու ուղղությամբ։  

 2016 թվականին` ըստ ՀՀ ԱՎԾ-ի տվյալների, բուսաբուծական մթերքների արտադրության ծավալ­ները բնութագրող տվյալները ներկայացվում են ստորև.

 

 

bucabucutyuncank 

Վերջին տարիներին իրականացվում են մի շարք ծրագրեր, որոնք նպատակաուղղված են հանրապետության գյուղատնտեսության հողային ռեսուրսների նպատակային օգտագործմանը,   հացահատիկային տնտեսության զարգացմանը և հացահատիկային մշակաբույսերի ինքնաբավության մակարդակի բարձրացմանը։

1. Մասնավորապես` ՀՀ կառավարության 2015 թվականի օգոստոսի 31-ի «Տեղական սերմնարտադրողներից և Ռուսաստանի Դաշնությունից աշնանացան ցորենի սերմնացուի ձեռքբերման և բաշխման գործընթացը կազմակերպելու մասին» N 1001-Ն որոշմամբ Հայաստանի Հանրապետությունում սորտաթարմացման նպատակով աշնանացան ցորենի սերմնաբուծության, բարձր վերարտադրության սերմնացուների արտադրության համար Ռուսաստանի Դաշնությունից գնվել է 40 տոննա  աշնանացան ցորենի սուպերէլիտային սերմնացու և հատկացվել Հայաստանի Հանրապետության սերմնարտադրող­ներին` 7 և ավելի հեկտար ջրովի վարելահող ունեցող շահառուներին, որոնք կբավարարեն ցորենի սերմնաբուծության Հայաստանի Հանրա­պե­տության գյուղատնտեսության նախարարի 2005 թվականի սեպտեմբերի 29-ի N 164-Ն հրամանով հաստատված պահանջները, կապահովեն սերմնաբուծության բոլոր ագրոտեխնիկական կանոնների պահպանումը և դրանց գրանցումը կազմակերպության կողմից տրամադրված ագրոտեխնիկական միջոցառում­նե­րի և դիտարկումների գրանցամատյանում, ինչպես նաև 2016թ. բերքահավաքից հետո մինչև սեպտեմբերի 1-ը, 1:2 փոխհա­րա­բե­րությամբ աշնանացան ցորենի էլիտա սերմնացուի վերադարձը:

2016 թվականի աշնանը 1:2 փոխհարաբերությամբ վերադարձվել է 80 տոննա աշնանացան ցորենի էլիտային վերարտադրության սերմացու, որն էլ հատկացվել է հանրապետության 4 մարզերի 32 շահառուների:

 «Հայաստանի Հանրապետության 2012-2017 թվականների աշնանացան ցորենի սերմնաբուծության, բարձր վերարտադրության սերմերի արտադրության զարգացման» և «Հայաստանի Հանրապետության 2013-2018 թվականների աշնանացան ցորենի սերմնաբուծության, բարձր վերարտադրության սերմերի արտադրության զարգացման» ծրագրերը, որոնց շրջանակներում 2012 և 2013 թվականներին Հայաստանի Հանրապետությունում սորտաթարմացման նպատակով աշնանացան ցորենի սերմնաբուծության, բարձր վերարտադրության սերմացուների արտադրության համար Ռուսաստանի Դաշնությունից գնվել է 20-ական տոննա, իսկ 2015 թվականին` 40 տոննա (20 տոննա «Կրասնոդարսկայա 99», 13 տոննա «Վասսա» և 7 տոննա «Յուկա» սորտեր) աշնանացան ցորենի սուպերէլիտային սերմացու, որը սահմանված կարգով սերմարտադրություն կազմակերպելու և աշնանացան ցորենի էլիտային սերմացուներ արտադրելու նպատակով հատկացվել է Հայաստանի Հանրապետության 7 և ավելի հեկտար ջրովի վարելահող ունեցող 2012 և 2013 թվականներին 12-ական, իսկ 2015 թվականին 14 սերմարտադրող տնտեսավարող սուբյեկտ­ների:

 2. ՀՀ կառավարության 2016 թվականի փետրվարի 4-ի  N 74-Ն  որոշմամբ հաստատված` Հանրապետությունում 2016 թվականի գարնանացան գարու, առվույտի և կորնգանի արտադրության զարգացման ծրագրի շրջանակներում «Սերմերի գործակալություն» ՊՈԱԿ-ի միջոցով ՌԴ-ից ներկրվել է 1457 տոննա գարնանացան գարու առաջին վերարտադրության և  188 տոննա կորնգանի սերմացուներ, իսկ «Գյումրիի սելեկցիոն կայան» ՓԲԸ-ից գնվել` 100 տոննա գարնանացան գարու էլիտային վերարտադրության սերմացու:

ՀՀ մարզպետարանների կողմից 2015 թվականի ներկայացված գրությունների համաձայն հողօգտագործողների կողմից վճարունակ պահանջարկի բացակայության պատճառով չիրացված`  ՀՀ Սյունիքի մարզում  57 տոննա գարնանացան գարու, 0.15 տոննա առվույտի և 1.5 տոննա կորնգանի, Լոռու մարզում` 2.15 տոննա եգիպտացորենի և Տավուշի մարզում 1.191 տոննա առվույտի սերմացուները 2015 թվականի հուլիսի 30-ին ՀՀ կառավարության կողմից ընդունված «Հայաստանի Հանրապետության կառավարության 2015 թվականի փետրվարի 5-ի N 93-Ն որոշման մեջ փոփոխություն կատարելու և Հայաստանի Հանրապետությունում 2015 թվականի գարնանացանի համար գարու, եգիպտացորենի, առվույտի և կորնգանի արտադրության զարգացման ծրագրի շրջանակներում ձեռք բերված և չբաշխված սերմացուի հետագա տնօրինումը կանոնակարգելու մասին» N 842-Ն որոշմամբ հատկացվել են 2016 թվականի գարնանացան աշխատանքների կազմակերպման համար:

 3. Առատ և բարձր բերքի ստացման երաշխիք է ազոտական, ֆոսֆորական և կալիումական պարարտանյութերի համալիր պարարտացումը: Այդ նպատակով 2016 թվականին մատչելի գներով ազո­տական, ֆոսֆորական, կալիու­մա­կան պարարտա­նյութերի ձեռքբեր­ման նպա­տակով պետական աջակ­ցու­թյան ծրագրի շրջանակներում, շուկայականից զգալիորեն ցածր գներով` 50 կիլոգրամանոց 1 պարկը 6000 դրամ արժեքով` ազոտական, 50 կիլոգրամանոց 1 պարկը 7000-ական դրամ արժե­քով կալիումական և ֆոսֆորական պարարտանյութեր են տրամադրվում ՀՀ հողօգտագործողներին, կազմակերպություններին և ԼՂՀ-ին:

4. Միաժամանակ 2016 թվականին իրականացվում է նաև ՀՀ հողօգտագործողներին գյուղատնտեսական աշխատանքների համար մատչելի գներով դիզելային վառելանյութի ձեռքբերման նպատակով պետական աջակցության ծրագիրը, որի շրջանակում հողօգտագործողներին տրամադրվում է 1 լիտրը 280 դրամ արժեքով դիզելային վառելանյութ:  

5. Հայաստանի Հանրապետության մարզերում 2016 թվականի բույսերի պաշտպանության միջոցառումների ծրագրով գյուղատնտեսական մշակաբույսերի առավել վնասակար օրգանիզմների (մկնանման կրծողներ, մորեխներ) դեմ իրականացվել են հետևյալ միջոցառումները:

ՀՀ մարզպետարաններին գարնանը անհատույց հատկացվել է 2749 կգ «Ռոդիֆակում Ս» տեսակի պեստիցիդ, որով հողօգտագործողների միջոցով պայքար է իրականացվել 34362.5 հա գյուղատնտեսական նշանակաության հողատեսքերում: Պայքարի միջոցառումների համար օգտագործվել է 2015 թվականի ծրագրով ձեռքբերված պեստիցիդը 24466.1 հազ.դր. արժեքով.

գարնանը օկնոգինա վնասատուի դեմ պայքար է իրականացվել ՀՀ Արագածոտնի, Արարատի և Կոտայքի մարզերի 16 համայնքներում 1160 հեկտարի վրա, որի համար օգտագործվել է 2014 թվականի ծրագրի շրջանակներում ձեռքբերված 232 լ «Կռալ» տեսակի միջատասպան միջոցը` 765.6 հազ.դրամ արժեքով,

մորեխների դեմ քիմիական պայքար իրականացնելու նպատակով ՀՀ Արարատի մարզի Նարեկ, Քաղցրաշեն, Պարույր Սևակ և Երասխ համայնքներին հատկացվել է 2014թ. ձեռք բերված 60 լիտր «Ցիպեր մաքսի» բույսերի պաշտպանության միջոց (247.8 հազ.դր.), որով պայքար է իրականացվել 400 հա գյուղատնտեսական նշանակության հողատեսքերում,

2016 թվականի աշնանը մկնանման կրծողների դեմ պայքար իրականացնելու նպատակով ՀՀ մարզերին անհատույց հատկացվել է 2015 թվականին ձեռքբերված 3139 կգ «Ռոդիֆակում Ս» տեսակի պեստիցիդ (39237.5 հա), մնացորդը կազմում է 12 կգ (150 հա): Ծրագրի իրականացման համար հիմք են ընդունվել ՀՀ ԳՆ «Անասնաբուժասանիտարիայի և բուսասանի¬տարիայի ոլորտի ծառայությունների կենտրոն» և «Հայանտառ» ՊՈԱԿ-ների կողմից 2016 թվականին կատարված ուսումնասիրությունների արդյունքները: Ծրագրով նախատեսված մորեխների և մկնանման դեմ պայքարի կենտրոնացված ծառայությունները չեն իրականացվել: 

6. «Հողերի ագրոքիմիա­­կան հե­տա­զոտության և բերրիու­թյան բարձ­րա­ցման ծրագրի» շրջանակներում 2016 թվականի ընթացքում հետազոտվել է 170 համայնքի գյուղատնտեսական նշանակության 76375 հեկտար հողեր: Հետազոտվող տարածքից վերցված 25459 հողանմուշում կատարվել է 64411 փորձաքննություն: Փորձաքննության արդյունքների հիման վրա կազմվել է 170ագրոքիմիական քարտեզներ և մշակաբույսերի պարարտացման երաշխավորագրեր: Ծրագիրն հնարավորություն է տալիս 5 տարվա ընթացքում հանրապետության բոլոր համայնքների հողերը ենթարկել ագրոքիմիական հետազոտման, կազմել խոշոր մասշտաբի ագրոքիմիական քարտեզներ (բույսերի սննդառության համար կարևոր սննդատարրերով ապահովվածության մասին), մշակել պարարտանյութերի խնայողաբար և արդյունավետ օգտագործման վերաբերյալ գիտականորեն հիմնավորված հանձնարարականներ, որոնք տրամադրվում են համապատասխան համայնքներին: 

7. Սերմերի ո­րա­կի ստուգ­ման և պե­տա­կան սորտափորձար­կ­ման ծրագրի շրջանակներում 2016 թվականի ընթացքում ստուգվել է գարնանացան և աշնանացան գյուղատնտեսական  մշակաբույսերի  շուրջ 14620.5 տոննա սերմեր, որից` հացահատիկ և հատիկաընդեղեն մշակաբույսեր` 6795.2 տոննա, բանջարաբոստանային մշակաբույսեր՝ 1.8 տոննա, արմատապտուղներ և պալարապտուղներ՝ 7583.2 տոննա, կերային մշակաբույսեր՝  240.1 և դեկորատիվ մշակաբույսերի՝ 0.2  տոննա սերմեր:

Ծրագրի իրականացումը հնարավորություն է տալիս սորտափորձարկումների միջոցով ընտրել և Հայաստանի Հանրապետության գյուղացիական տնտեսությունների համար երաշխավորել  բույսերի  նոր արդյունավետ սորտեր, որոնց օգտագործումը կապահովի բարձր և կայուն բերքատվություն:

 

 

Տպել