Բուսաբուծություն

busabucutyun2017 թվականին գյուղատնտեսական մշակաբույսերի ցանքատարածությունները կազմել են 294540 հեկտար` նախորդ տարվա 353457 հեկտարի դիմաց: Նախադրյալներ են ստեղծվել առաջիկա տարիներին նշված միտումը շարունակելու ուղղությամբ։  

 

 2017 թվականին` ըստ ՀՀ ԱՎԾ-ի տվյալների, բուսաբուծական մթերքների արտադրության ծավալները բնութագրող տվյալները ներկայացվում են ստորև.

 

 

հազ.տոննա                   mshak

 

Վերջին տարիներին իրականացվում են մի շարք ծրագրեր, որոնք նպատակաուղղված են հանրապետության գյուղատնտեսության հողային ռեսուրսների նպատակային օգտագործմանը,   հացահատիկային տնտեսության զարգացմանը և հացահատիկային մշակաբույսերի ինքնաբավության մակարդակի բարձրացմանը։

 

Մասնավորապես` ՀՀ կառավարության 2018 թվականի փետրվարի 22-ի նիստի N7 արձանագրային որոշմամբ հաստատված Հայաստանի Հանրապետությունում 2018 թվականի գարնանացան ցորենի, ոլոռի, սիսեռի, գարնանացան գարու, եգիպտացորենի, առվույտի, կորնգանի և հնդկացորենի արտադրության զարգացման ծրագրի շրջանակներում նախատեսվում է մրցակցային հիմունքներով մինչև 150 տոննա առաջին վերարտադրության գարնանացան ցորենի, մինչև 10 տոննա ոլոռի, մինչև 7.5 տոննա սիսեռի, մինչև 1664 տոննա առաջին վերարտադրության գարնանացան գարու, մինչև 20 տոննա եգիպտացորենի, մինչև 50 տոննա առվույտի և մինչև 240 տոննա կորնգանի սերմերի ձեռքբերման և դրանք համապատասխան սուբսիդավորված գներով ՀՀ հողօգտագործողներին հատկացնելու համար: Սերմացուն պետական աջակցություն ցուցաբերելու նպատակով, հողօգտագործողներին հատկացվում է  պետության կողմից ձեռք բերված արժեքից ավելի ցածր գներով (գարնանացան ցորեն` 150, ոլոռ` 300, սիսեռ` 500, գարնանացան գարի` 130 եգիպտացորեն` 350, առվույտ` 1500, կորնգան` 370 դրամ արժեքներով):

 

Հանրապետության գյուղատնտեսական մշակաբույսերի բերքատվության բարձրացման գործում սերմնաբուծության արդյունավետ համակարգի ստեղծման նպատակով ՀՀ կառավարության 2017 թվականի դեկտեմբերի 21-ի նիստի N 53 արձանագրային որոշմամբ հաստատվել է 2018 թվականի համար Հայաստանի Հանրապետությունում հացահատիկային և հատիկաընդեղեն որոշ մշակաբույսերի տեղական սերմնաբուծության ու սերմնարտադրության զարգացման ծրագիրը, որի նպատակն է հանրապետության տարածքում զարգացնել աշնանացան ցորենի, հնդկացորենի, ոլոռի, ոսպի և սիսեռի սերմնաբուծությունն ու սերմարտադրությունը, որը հնարավորություն կընձեռի գիտական կենտրոնների, մասնավորապես գյուղատնտեսության նախարարության համակարգում գործող «Գյումրիի սելեկցիոն կայան» ՓԲԸ-ի և «Երկրագործության գիտական կենտրոն» ՊՈԱԿ-ի ու սերմ արտադրող ֆերմերային տնտեսությունների  միջոցով ավելացնել հանրապետության տարածքում արտադրված, բարձր որակ ապահովող սերմնանյութի արտադրական ծավալները:

 

ՀՀ գյուղատնտեսության նախարարության կողմից ձեռքբերված սերմնանյութը գիտական կենտրոններին ու թվով` 15 ֆերմերային տնտեսություններին, պայմանագրային հիմունքներով, պետք է տրամադրվի 1:2 փոխհարաբերությամբ սերմնանյութի կամ դրան համապատասխան դրամական արժեքի վերադարձման պայմանով: Ծրագրի շրջանակներում 1 կգ սերմնանյութի ձեռքբերման համար նախատեսվել են հետևյալ գները. աշնանացան ցորենի (տեղական)` 180, (արտերկրից ներկրվող)` 300, հնդկացորեն` 1050, ոլոռ` 670, ոսպ` 1250 և սիսեռ` 1200 դրամ՝ ներառյալ տեղափոխման հետ կապված ծախսերը:

 

 «Հայաստանի Հանրապետության 2013-2018 թվականների աշնանացան ցորենի սերմնաբուծության, բարձր վերարտադրության սերմերի արտադրության զարգացման» ծրագրերը, որոնց շրջանակներում 2013 թվականին Հայաստանի Հանրապետությունում սորտաթարմացման նպատակով աշնանացան ցորենի սերմնաբուծության, բարձր վերարտադրության սերմացուների արտադրության համար Ռուսաստանի Դաշնությունից գնվել է 20 տոննա, որը սահմանված կարգով սերմարտադրություն կազմակերպելու և աշնանացան ցորենի էլիտային սերմացուներ արտադրելու նպատակով հատկացվել է Հայաստանի Հանրապետության 7 և ավելի հեկտար ջրովի վարելահող 14 սերմարտադրող տնտեսավարող սուբյեկտների:

 

 Առատ և բարձր բերքի ստացման երաշխիք է համալիր պարարտացումը: Այդ նպատակով ՀՀ գյուղատնտեսության նախարարի 2018 թվականի փետրվարի 8-ի «Պետական աջակցություն գյուղատնտեսական հողօգտագործողներին մատչելի գներով պարարտանյութերի ձեռքբերման գործընթացը կանոնակարգելու մասին» N 38-Ա հրամանով հաստատված ծրագրին համապատասխան նախատեսվում է 285 մլն դրամ տրամադրել «Տորգովիյ Դոմ «Դոնսկոյ Ագրոխիմ Ցենտր» ՍՊԸ-ին 1500 տոննա  ֆոսֆորական (50 կգ` 1 պակի սուբսիդիան կազմում է 6000 դրամ) և կալիումական (50 կգ` 1 պակի սուբսիդիան կազմում է 3500 դրամ) պարարտանյութերի ձեռքբերման և ՀՀ հողօգտագործողներին և Արցախի Հանրապետությանը մատակարարումները կազմակերպելու համար, իսկ ՀՀ ԳՆ «Սերմերի գործակալություն» ՊՈԱԿ-ին` 18,7մլն դրամ` ՀՀ մարզպետարաններում ներմուծված պարարտանյութերի բեռնման և համայնքներ բեռնափոխադրման աշխատանքները կազմակերպելու նպատակով: Հողօգտագործողներին 50 կգ քաշով 1-ական պարկ ֆոսֆորական և կալիումական պարարտանյութերը վաճառվելու է 7000 դրամ արժեքով:

 

Պետական աջակցություն հողօգտագործողներին մատչելի գներով պարարտանյութերի ձեռքբերման ծրագրի  շրջանակներում կալիումական և ֆոսֆորական պարարտանյութերը տրամադրվում են 7000-ական դրամ արժեքով:

 

ՀՀ  կառավարության  2018 թվականի փետրվարի 22-ի նիստի  N 7 արձանագրային  որոշմամբ հաստատվել է պետական աջակցություն գյուղատնտեսական հողօգտագործողներին մատչելի գներով դիզելային վառելիքի ձեռքբերման ծրագիրը, որի շրջանակներում նախատեսվում է պայմանագրային հիմունքներով, որպես սուբսիդիա, մատակարարին տրամադրում է մինչև 360 մլն դրամ (1 լիտրի սուբսիդիան` մինչև 60 դրամ) գյուղատնտեսության նախարարության ենթակայությամբ գործող կազմակերպություններին, Հայաստանի Հանրապետության կրթության և գիտության նախարարության «Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարան» հիմնադրամի գիտական կենտրոններին գյուղատնտեսական կոոպերատիվներին, հողօգտագործողներին ինչպես նաև 2018 թվականի Հայաստանի Հանրապետությունում հացահատիկային և հատիկաընդեղեն որոշ մշակաբույսերի տեղեկան սերմնաբուծության ու սերմնարտադրության զարգացման ծրագրի շրջանակներում սերմացուներ ձեռք բերած շահառուներին ըստ փաստացի մշակվող հողատարածքի չափի՝ 1 հեկտարի համար մինչև 200 լիտր չափաբաժնով դիզելային վառելիք տրամադրելու համար:

 

Դիզելային վառելանյութի 1 լիտրի արժեքը կազմում է 340 դրամ, սուբսիդիան` 60 դրամ, հողօգտագործողներին տրամադրվում  է 380 դրամ արժեքով:
Սերմերի որակի ստուգման և պետական սորտափորձարկման ծրագրի շրջանակներում 2018 թվականի ապրիլի 3-ի դրությամբ ստուգվել է գարնանացան մշակաբույսերի  շուրջ 184.921 տոննա սերմեր, որից` հացահատիկ և հատիկաընդեղեն մշակաբույսեր` 144.807 տոննա, բանջարաբոստանային մշակաբույսեր՝ 0.04 տոննա, արմատապտուղներ  և պալարապտուղներ՝ 21.1 տոննա և կերային մշակաբույսերի՝  18.88 տոննա, և այլ մշակաբույսերի 0.101 տոննա սերմացուներ:

 

Ծրագրի իրականացումը հնարավորություն է տալիս սորտափորձարկումների միջոցով ընտրել և Հայաստանի Հանրապետության գյուղացիական տնտեսությունների համար երաշխավորել  բույսերի  նոր արդյունավետ սորտեր, որոնց օգտագործումը կապահովի բարձր և կայուն բերքատվություն:
Հայաստանի Հանրապետության մարզերում 2018 թվականի բույսերի պաշտպանության միջոցառումների ծրագրով գյուղատնտեսական մշակաբույսերի առավել վնասակար օրգանիզմների (մկնանման կրծողներ, մորեխներ) դեմ իրականացվել են հետևյալ միջոցառումները:

 

ՀՀ մարզպետարաններին գարնանը անհատույց հատկացվել է 2882.24 կգ «Ռոդիֆակում Ս» տեսակի պեստիցիդ, որով հողօգտագործողների միջոցով պայքար է իրականացվել 36028 հա գյուղատնտեսական նշանակաության հողատեսքերում: Պայքարի միջոցառումների համար օգտագործվել է 2017 թվականի ծրագրով ձեռքբերված պեստիցիդը 23634.4 հազ.դր. արժեքով.

 

2017 թվականի գարնանը և աշնանը մկնանման կրծողների դեմ պայքար իրականացնելու նպատակով ՀՀ մարզերին անհատույց հատկացվել է 9078.52 կգ «Ռոդիֆակում Ս» տեսակի պեստիցիդ, որով հողօգտագործողների միջոցով պայքար է իրականացվել 113481,5 հա գյուղատնտեսական նշանակության հողատեսքերում: Պայքարի միջոցառումների համար օգտագործված պեստիցիդի գումարը կազմում է 74443.864 հազ. դր: Ծրագրի իրականացման համար հիմք են ընդունվել ՀՀ ԳՆ «Անասնաբուժասանիտարիայի և բուսասանիտարիայի ոլորտի ծառայությունների կենտրոն» ՊՈԱԿ-ի կողմից կատարված ուսումնասիրությունների արդյունքները:

 

Մորեխների դեմ քիմիական պայքար իրականացնելու նպատակով ՀՀ Արարատի մարզի՝ Երասխ, Նարեկ, Պարույր Սևակ, Քաղցրաշեն, Սուրենավան, ՀՀ Վայոց ձորի մարզի՝ Ջերմուկ, Գնդեվազ համայնքներին և «Գյումրիի սելեկցիոն կայան» ՓԲԸ-ին անհատույց հատկացվել է 188 լիտր «Ցիպեր Մաքսի» միջատասպան միջոց, (776.4 հազ.դր.), որով համայնքների միջոցով պայքար է իրականացվել շուրջ 1250 հա գյուղատնտեսական նշանակության հողատեսքերում (միջոցառումն իրականացվել է նախորդ տարվա ծրագրի շրջանակներում ձեռքբերված  պեստիցիդով):

 

Ծրագրով նախատեսված մորեխների և մկնանմանների դեմ պայքարի կենտրոնացված ծառայությունները չեն իրականացվել:

 

Հողերի ագրոքիմիական հետազոտության և բերրիության բարձրացման ծրագրի» շրջանակներում 2017 թվականի ընթացքում հետազոտվել են 157 համայնքի գյուղատնտեսական նշանակության 88287 հեկտար հողեր: Հետազոտվող տարածքից վերցված 29429 հողանմուշում կատարվել է 74455 փորձաքննություն: Փորձաքննության արդյունքների հիման վրա կազմվել են 165 ագրոքիմիական քարտեզ և մշակաբույսերի պարարտացման երաշխավորագրեր:

 

Ծրագիրը հնարավորություն է տալիս 5 տարվա ընթացքում հանրապետության բոլոր համայնքների հողերը ենթարկել ագրոքիմիական հետազոտման, կազմել խոշոր մասշտաբի ագրոքիմիական քարտեզներ (բույսերի սննդառության համար կարևոր սննդատարրերով ապահովվածության մասին), մշակել պարարտանյութերի խնայողաբար և արդյունավետ օգտագործման վերաբերյալ գիտականորեն հիմնավորված հանձնարարականներ, որոնք տրամադրվում են համապատասխան համայնքներին:

 

Տպել