Պարենային անվտանգություն

ö«G«0250Պարենային անվտանգության ապահովումն ազգային ան­վտանգության կա­րևո­րա­գույն բաղադրիչներից է:

 

Այն կարևորվում է ինչպես միջազգային, այնպես էլ Հա­յաս­տանի Հանրապետությունում ընդուն­ված բազմաթիվ իրավական ակտերով, որոն­ցից կարելի է առանձնացնել.

  

- Մարդու Իրավունքների Հռչակագիրը,

- ՄԱԿ-ի Հազարամյակի Զարգացման նպատակները,

- «Պարենային անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքը,

- «Հայաստանի Հանրապե­տու­թյան ազ­գային անվտանգության ռազմա­վարու­թյու­նը»,

- «Հայաստանի Հանրա­պետու­թյան պարե­նային անվտանգության ապա­հովման հայեցակարգը»,

-«Հայաստանի Հանրապետության գյուղի և գյուղատնտեսության 2010-2020 թվա­կանների կայուն զարգացման ռազմավարությունը»:

 

Յուրաքանչյուր երկրի պարենային անվտանգությունը համարվում է ապա­հով­ված, եթե առկա է տնտեսության այնպիսի մակարդակ, որն երաշխավորում է բնակ­չու­թյան համար առողջապահական նորմերին համապատասխանող սննդա­մթերքի ֆիզիկական ու տնտեսական մատչելիությունը:

 

Սննդամթերքի ֆիզիկական մատչելիությունը բնակչության գնողունակ պա­հանջարկը բավարարող ծավալներով սննդամթերքի առաջարկի ապա­հովումն է:

 

Սննդամթերքի տնտեսական մատչելիությունը բնակչության գնողունակ պահանջարկի մակարդակ է, որն ապահովում է բնակչության կողմից սննդամթերքի ձեռքբերման հնարավորություն ֆիզիոլոգիական նորմերին համա­պա­տասխան:

 

Երկրի պարենային անվտանգության բնորոշման համար առավել կարևոր ցուցանիշ է պարենամթերքի ինքնաբավության մակարդակը:

 

Հանրապետության ազգային պարենային հաշվեկշռի տվյալների համա­ձայն` էներ­գետիկ արժեքով հաշվարկված, կարևորա­գույն սննդամթերքների ինքնա­բավության մակարդակը վերջին 5 տարիների տվյալներով կազ­մում է շուրջ 60 %:

 

Հանրապետությունում 2008-2013թթ. ինքնաբավության բարձր մակարդակ է ապա­հովվել կար­տոֆիլի, բանջարաբոստանային մշակաբույսերի, պտղի և հատա­պտղի, խաղողի, մանր եղջերավորների մսի, ձվի ուղղությամբ, միջինից բարձր ինքնա­բա­վության մակարդակ գոյություն ունի կաթի-կաթնամթերքի և խոշոր եղջերա­վորների մսի համար, ցորենի, եգիպտացորենի, հատի­կաընդեղեն մշակա­բույսերի, թռչնի և խոզի մսի ինքնա­բա­վության մակար­դակը շարու­նակում է մնալ ցածր:

 

ՀՀ ազգային պարենային հաշվեկշռի 2011-2014 թվականների տվյալներով առաջնահերթ անհրաժեշտ պարենա­մթերք­ների ինքնա­բավության մակարդակը հետևյալն է.

 

ParenayinAnvtangutyun16_012015 թվականին թարմ բուսաբուծական մթերքների արտահանման ծավալը, ըստ օպերատիվ տվյալների, կազմել է 76.7 հազ.տոննա, որը գերազանցում է 2014 թվականի ցուցանիշը շուրջ 65 %-ով: Ըստ ՀՀ ԱՎԾ-ի տվյալների, բուսական և կենդա­նական ծագման արտադրատեսակների արտահանման ծավալը 2014 թվա­կանի տվյալ­ներով կազմել է 426.5 մլն ԱՄՆ դոլար, իսկ 2015 թվականին՝ 390.3 մլն ԱՄՆ դոլար: Նույն ժամանակահատվածում ներմուծման ծավալները նվազել են 22.2 %-ով` համա­պատասխանաբար կազմելով 810.3 և 663.3 մլն ԱՄՆ դոլար:

 

Պարենային անվտանգության բնագավառում համակարգված քաղաքակա­նու­թյուն իրականացնելու նպատակով 2011 թվականի Հայաստանի Հանրապետության Նախագահի մայիսի 18-ի N ՆԿ-91-Ն կարգադրությամբ հաստատվել է «Հայաստանի Հանրապետության պարենային անվտանգության ապա­հովման հայեցակարգը», որի նպատակն է ապահովել բնակ­չության բոլոր խմբերի համար առողջա­պահական նորմերին համապատասխանող սննդամթերքի ֆիզիկական ու տնտեսա­կան մատչելիությունը, ինչպես նաև նա­խադրյալ­ներ ստեղծել դիմակայելու ներքին ու արտաքին շուկայի անբարենպաստ փոփոխություններին և հնարավոր արտակարգ իրավիճակների բացասական հետևանք­ներին:

 

«Հայաստանի Հանրապետության պարենային անվտան­գության ապա­հովման հայեցակարգի» հիմնական խնդիրներն են՝

 

1) ագրոպարենային համակարգի բնատնտեսական ներուժի արդյունավետ օգտա­գործումը, մրցունակ ագրոպարենային համակարգի կայացումը և համընթաց զարգացումը,

2) սննդամթերքի ինքնաբավության անհրաժեշտ մակարդակի ապահովումը,

3) սննդամթերքի անվտանգության և որակի ապահովման համակարգի արդիա­կանացումը,

4) սննդամթերքի տնտեսական և ֆիզիկական մատչելիության ապահովմանն ուղղված միջոցառումների իրականացման արդյունավետության մակարդակի բարձրացումը,

5) բնակչությանը լիարժեք սննդով ապահովելը,

6) տարածքային համաչափ զարգացման միջոցով պարենային ռեսուրսների արդյու­նավետության բարձրացումը,

7) արտակարգ իրավիճակներում և ռազմական դրության պայմաններում պարե­նային ճգնաժամերի կանխարգելումն ու կանխումը,

8) պարենային անվտանգության ապահովման տեսանկյունից բնական ռեսուրս­ների հավասարակշռված օգտագործումը և շրջակա միջավայրի վրա բացասա­կան ազդեցությունների կանխարգելումը,

9) բնակչության սոցիալական ապահովվածության և սոցիալապես խոցելի խմբերի հուսալի պաշտպանվածության ապահովումը

10) հայեցակարգի դրույթներից բխող ծրագրերի համալիր իրագործման ապահո­վումը:

 

Պարենային անվտանգության ապահովման ուղղություններն են՝

 

1) ագրոպարենային համակարգի զարգացումը,

2) սննդամթերքի ինքնաբավության (անկախության) ապահովումը,

3) սննդամթերքի անվտանգության և որակի ապահովումը,

4) սննդամթերքի տնտեսական և ֆիզիկական մատչելիության ապահովումը,

5) բնակչությանը լիարժեք սննդով ապահովելը,

6) տարածքային համաչափ զարգացման միջոցով պարենային ռեսուրսների արդյու­­նավետության կառավարումը,

7) արտակարգ իրավիճակներում և ռազմական դրության պայմաններում պարե­նային անվտանգության ապահովումը,

8) պարենային անվտանգության ապահովման տեսանկյունից բնական պաշար­ների հավասարակշռված օգտագործումը և շրջակա միջավայրի վրա բացասա­կան ազդեցությունների կանխարգելումը:

 

Հայաստանի Հանրապետության պա­րե­նային անվտան­գության հայեցակարգի դրույթների իրականացմանն ուղղված բոլոր շահագրգիռ կողմերի համակարգված գործունեությունն ապահովելու նպատակով ՀՀ կառավարության 2011 թվականի հոկտեմբերի 13-ի N 1522-Ն որոշմամբ ընդուն­վել և գործողության մեջ է դրվել «Հայաստանի Հանրապետության պարենային անվտան­գության ապա­հովման հայեցակարգից բխող միջոցառումների ծրագիրը»:

 

 

Տպել